“Mobbing w szkole”, to hasło zyskujące obecnie na popularności. O mobbingu w szkole dotykającym uczniów coraz częściej możemy usłyszeć w mediach lub przeczytać w Internecie. W związku z rozpoczynającym się właśnie nowym rokiem szkolnym temat ten znowu powraca i cieszy się zainteresowaniem nie tylko wśród rodziców i nauczycieli, ale także samych uczniów. W niniejszym artykule postaramy się rozwiać wszelkie wątpliwości na temat mobbingu w szkole. Odpowiemy m.in. na pytania czy mobbing w szkole występuje, kto może paść jego ofiarą i jak na niego reagować.
 
Czy w takich miejscach jak szkoła, przedszkole czy uczelnia wyższa występuje mobbing?
 
Odpowiedź na to pytanie jest złożona i zależy od tego jak rozumiemy mobbing. Jak pisaliśmy w artykule poświęconym mobbingowi, definicja mobbingu znana jest w prawie polskim jedynie na gruncie prawa pracy. Zgodnie z treścią art. 94³ § 2 Ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy, mobbing oznacza działania lub zachowania dotyczące PRACOWNIKA lub skierowane przeciwko PRACOWNIKOWI, polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika, wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników.
Ofiarą mobbingu w rozumieniu przepisów prawa może więc zostać jedynie osoba pracująca w szkole, na uczelni, czy innej placówce oświatowej, np. nauczyciel. Tylko osoba posiadająca status pracownika może się także ubiegać o przewidziane w Kodeksie pracy odszkodowanie i zadośćuczynienie z tytułu mobbingu.
.
Czy uczeń może paść ofiarą mobbingu w szkole?
 
Posługując się terminologią kodeksową należy udzielić odpowiedzi negatywnej. Uczeń, który nie jest pracownikiem szkoły, nie może zostać ofiarą mobbingu w rozumieniu przepisów prawa. Uczeń może jednak paść w szkole ofiarą przemocy psychicznej, którą coraz częściej określa się potocznie mianem mobbingu w szkole. 
 
“Mobbing” a “mobbing w szkole” - rozbieżności terminologiczne
 
Istnieje wiele publikacji posługujących się terminem “mobbingu” w stosunku do zachowań, jakich ofiarą padają uczniowie w szkole. Terminem tym określa się przemoc psychiczną, której uczeń może paść ofiarą zarówno ze strony grona pedagogicznego, jak i innych uczniów. Jak wskazano jednak wyżej zdefiniowany w przepisach prawa “mobbing” dotyczy wyłącznie pracowników i związany jest ze stosunkiem pracy. “Mobbing w szkole” jest terminem używanym potocznie i próżno szukać go w regulacjach prawnych. 
 
Czym jest przemoc psychiczna (mobbing) w szkole?
 
Przemoc psychiczna, z którą może spotkać się uczeń w szkole to wszelkie formy agresywnych zachowań, zwykle powtarzające się i mające na celu spowodowanie uczucia strachu, wykluczenia, poniżenia, braku akceptacji oraz stworzenie negatywnego środowiska szkolnego wokół ucznia.
 
Z jakimi formami przemocy (poza fizyczną) możemy mieć do czynienia w szkole?
 
Każdy uczeń może paść ofiarą przemocy:
 
● słownej (takiej jak przezwiska, negatywne komentarze, ośmieszanie, wyśmiewanie, groźby)
● społecznej (wykluczenie przez środowisko - np. rówieśników, czy z określonej grupy)
● elektronicznej, w tym cyberbulling - (np. na portalach społecznościowych, w wirtualnych grupach, za pomocą komunikatorów)
 
cyberbulling - rodzaj przemocy wykorzystujący współczesne technologie, w tym internet oraz telefony komórkowe, mający na celu wyrządzenie szkody emocjonalnej innej osobie, np. nagrywanie i publikowanie ośmieszających filmików lub innych treści z udziałem innej osoby, wykluczanie jej z wirtualnych grup
 
Kto może dopuszczać się wobec ucznia przemocy psychicznej?
Sprawcą przemocy psychicznej wobec ucznia (w środowisku szkolnym) może być zarówno inny uczeń/uczniowie, jak i nauczyciel oraz inne osoby pracujące w szkole. W zależności od tego, kto dopuszcza się przemocy wobec ucznia będzie ona przybierać różne formy. Przemoc stosowana przez środowisko (innych uczniów) będzie zazwyczaj mieć miejsce poza lekcjami i może być stosowana przy użyciu Internetu lub telefonów komórkowych. Przemoc psychiczna ze strony pedagogów może z kolei polegać na ośmieszaniu ucznia na forum klasy, nierównym traktowaniu, czy podnoszeniu głosu. 
 
Kto może paść ofiarą przemocy psychicznej w szkole?
Ofiarą przemocy psychicznej w szkole może paść każde dziecko, niezależnie od wieku czy płci. Szczególnie narażone na agresywne zachowania innych (zarówno werbalne, jak i niewerbalne) mogą być jednak dzieci wyróżniające się na tle rówieśników, np. wyglądem czy zachowaniem.
 
Jak rozpoznać, że dziecko może być ofiarą przemocy psychicznej?
 
Jeżeli dziecko:
 
● nie chce chodzić do szkoły, na określone zajęcia lub lekcje
● płacze lub symuluje chorobę przed pójściem do szkoły
● traci apetyt
● nie chce spotykać się z rówieśnikami, brać udziału w zajęciach dodatkowych
● zachowuje się inaczej niż zazwyczaj
● jest nerwowe
● izoluje się w szkole, na przerwach, podczas zabaw zespołowych
● ma problemy z koncentracją
 
to znak, że może borykać się z problemem przemocy psychicznej w szkole. 
 
Co robić, jeżeli dziecko padło ofiarą przemocy szkolnej?
 
● rozmawiać - z ofiarą, ze sprawcą, ich rodzicami, z dyrekcją szkoły
● zawiadomić nauczyli, dyrekcję
● jeżeli sprawcą przemocy psychicznej jest nauczyciel - zawiadomić kuratorium 
● korzystać z pomocy specjalistów, np. psychologa
● edukować - czym jest przemoc, jakie są jej formy, jak ją rozpoznawać i jak na nią reagować. Pamiętajmy, że małoletni sprawcy przemocy psychicznej mogą być sprawcami przemocy w dorosłym życiu, zarówno prywatnie, jak i zawodowo!
 
 
Paulina Szypołowska
 

 

Mobbing w szkole

07 września 2019

Ta strona internetowa została zrobiona w 

  kreatorze www WebWave.