Mobbing to hasło pojawiające się coraz częściej w różnego rodzaju mediach i zyskujące na popularności nie tylko z uwagi na zainteresowanie opinii publicznej, ale - co gorsze, także ze względu na rosnącą skalę zjawiska. Choć o tym czym jest mobbing i jak się przed nim bronić, możemy dowiedzieć się z łatwością chociażby z ogólnie dostępnego źródła wiedzy jakim jest Internet, to temat ten wciąż rodzi wiele pytań i wątpliwości. Poniżej postaramy się odpowiedzieć na najczęściej zadawane pytania dotyczące mobbingu, jego cech, warunków niezbędnych do udowodnienia i stwierdzenia mobbingu przez sąd.
 
1. Ile czasu muszą trwać zachowania lub działania sprawcy żeby mogły zostać uznane za mobbing?
 
Definicja mobbingu zawarta w art. 94³ § 2 Kodeksu pracy, ani pozostałe regulacje kodeksowe nie wskazują jak długo muszą trwać działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi, polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika, wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników, aby mogły zostać uznane za mobbing. Dlatego też analizując czy mamy do czynienia z mobbingiem, Sąd będzie musiał zbadać każdą sprawę w sposób indywidualny. Przy badaniu tym istotny będzie nie tylko okres, w jakim doszło do owych zachowań sprawcy, ale także ich częstotliwość oraz uporczywość. Z uwagi na ustawową definicję mobbingu oraz jej elementy takie jak uporczywość oraz długotrwałość, za mobbing nie będą mogły zostać uznane działania pojedyncze lub powtarzające się, ale w krótkim okresie. Mobbing zostanie natomiast stwierdzony wówczas, gdy okres, w którym pracownik stał się ofiarą uporczywych zachowań ze strony mobbera, był na tyle długi, że mógł spowodować u niego skutki w postaci zaniżonej oceny przydatności zawodowej, poniżenia lub ośmieszenia, izolacji lub wyeliminowania z zespołu współpracowników. 
 
2. Co to znaczy, że zachowanie sprawcy mobbingu musi być uporczywe?
 
Kodeksowa definicja mobbingu posługuje się cechą uporczywości zachowania sprawcy, ale podobnie jak w przypadku długotrwałości, nie wyjaśnia tego terminu. W kwestii tego jak rozumieć uporczywość zachowania mobbera wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 stycznia 2019 r. wydanym w sprawie o sygn. akt III PK 6/18. Jak wskazał Sąd Najwyższy przez uporczywość należy rozumieć “znaczne nasilenie złej woli ze strony mobbera, który zmierza do zaniżenia samooceny ofiary i wyeliminowanie jej z zespołu. Uporczywość oznacza rozciągnięte w czasie, stale powtarzane i nieuchronnie (z punktu widzenia ofiary) zachowania, które są uciążliwe i mają charakter ciągły”.
 
3. Jak rozumieć “nękanie”, o którym mowa w kodeksowej definicji mobbingu?
 
Użyte w kodeksowej definicji mobbingu określenie “nękać” należy rozumieć zgodnie z potocznym znaczeniem tego słowa. Nękanie oznacza więc ustawiczne dręczenie kogoś, dokuczanie, niepokojenie, trapienie, czy nie dawanie komuś (ofierze) chwili spokoju. 
 
4. Czy przy stwierdzaniu mobbingu sąd bierze pod uwagę subiektywne odczucia ofiary?
 
Aby można było mówić o mobbingu, zachowania lub działania jakich dopuścił się sprawca muszą spełniać kryteria obiektywne. Samo subiektywne odczucie pracownika, że padł ofiarą mobbingu nie wystarczy do stwierdzenia przez sąd, że mobbing rzeczywiście miał miejsce. Kryteria obiektywne będą spełnione, jeżeli zgodnie z rozsądnym postrzeganiem rzeczywistości, określone zachowania, w danych okolicznościach i środowisku będą stanowiły nękanie, czy zastraszanie pracownika mające na celu lub doprowadzające do zaniżonej oceny jego przydatności zawodowej, jego poniżenia, ośmieszenia, izolacji lub wyeliminowania z zespołu współpracowników. Taka konstrukcja chroni pracodawców przed niesłusznymi oskarżeniami o mobbing, a jednocześnie zapewnia ochronę pracownikom cechującym się wyższą odpornością na negatywne zachowania noszące znamiona mobbingu.
 
5. Kto jest odpowiedzialny za mobbing w miejscu pracy?
 
Zgodnie z treścią art. 94³ § 1 Kodeksu pracy, pracodawca jest obowiązany przeciwdziałać mobbingowi. Oznacza to, że niezależnie od tego kto dopuści się mobbingu (kto będzie sprawcą nagannych działań lub zachowań), jeżeli pracodawca nie sprosta obowiązkowi przeciwdziałania mobbingowi, to on poniesie odpowiedzialność za mobbing. To pracodawca będzie stroną w sporze sądowym dotyczącym mobbingu w prowadzonym przez niego zakładzie pracy i to on, w przypadku stwierdzenia przez sąd mobbingu, zostanie zobowiązany do wypłacenia pracownikowi odszkodowania lub zadośćuczynienia. 
 
6. Kto musi udowodnić mobbing przed sądem?
 
Wszystkie ustawowe przesłanki mobbingu muszą zostać udowodnione w toku postępowania sądowego przez pracownika. To na nim spoczywa bowiem tzw. ciężar dowodu. Aby uzyskać od pracodawcy stosowne zadośćuczynienie pieniężne pracownik oprócz wszystkich przesłanek mobbingu musi udowodnić także doznany na skutek mobbingu rozstrój zdrowia. 
 
7. Czy krytyka pracownika jest mobbingiem?
 
Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na tak postawione pytanie. Nieuzasadniona, systematyczna, długotrwała i mająca na celu np. poniżenie pracownika krytyka może stanowić mobbing. Natomiast krytyka uzasadniona, a nawet nieuzasadniona ale incydentalna nie będzie mobbingiem. To czy krytykowanie pracownika będzie stanowiło mobbing uzależnione jest więc od okoliczności oraz cech tej krytyki i musi zostać zbadane w każdym przypadku indywidualnie. 
 
8. Co to znaczy, że sąd może zasądzić za mobbing odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia?
 
Ustawodawca nie określił jakiej wysokości zadośćuczynienia może domagać się pracownik, który na skutek mobbingu doznał rozstroju zdrowia. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że zadośćuczynienie ma rekompensować pracownikowi doznany rozstrój zdrowia. Nie może być przy tym ani symboliczne, ani zbyt wygórowane w porównaniu do aktualnej na dany moment stopy życiowej społeczeństwa. Oznacza to, że wysokość zadośćuczynienia będzie w każdej sprawie ustalana indywidualnie. Przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia znaczenie będzie miał przede wszystkim rozmiar krzywd doznanych przez pracownika.
 
9. Kto może być sprawcą mobbingu?
 
Mobbingu może się dopuścić zarówno sam pracodawca, jak i osoby zarządzające w jego imieniu zakładem pracy, przełożeni pracownika oraz pozostali współpracownicy.
 
10. Kto może paść ofiarą mobbingu?
 
Ofiarą mobbingu w rozumieniu Kodeksu pracy może zostać wyłącznie osoba mająca status pracownika. 
                                                               
                                                                                                                                                                                                                   Paulina Szypołowska

 

Mobbing - częste pytania

21 września 2019

Ta strona internetowa została zrobiona w 

  kreatorze www WebWave.